Bệnh Ðau Lưng

Dân sống tại Mỹ bị bệnh đau lưng khá nhiều, khoảng 70 tới 90 phần trăm. Ít ra, bị đau lưng đôi ba lần trong một đời người. Nếu đau lưng kéo dài hơn 3 tháng là đau kinh niên. Ở đây chúng ta chỉ nói vấn dề đau lưng cấp tính tức là trong khoảng thời gian ít hơn 3 tháng.
Tìm hiểu bệnh đau lưng:
Trước hết chúng ta biết rằng lưng dưới có 5 đốt xương, kiên kết với hệ thống gân, bắp thịt và mạch máu. Hệ thống lưng dưới có nhiệm vụ chống đỡ cơ thể, bảo vệ hệ thống thần kinh và gíúp cơ thể xoay trở.
Mỗi đốt xương lưng xen kẽ bằng điã xụn. Đốt xương sống nọ ráp đốt xưong kia, phía đằng sau, bằng những khớp xương (apophyseal joints). Xương sống cử động được là nhờ đĩa xụn đằng trước ép xuống và nhờ khớp xương (apophyseal joints) đằng sau giao động.
Gân nằm bao quanh xương lưng chống đỡ cho xương lưng.
Nhiều bắp thịt vây xung quanh chống giữ cho cột sống lưng vững vàng và cũng gíúp cho lưng xoay trở dễ dàng.
Sống lưng nằm đè lên xương sacrum, và cũng gíáp nối với xương chậu.
Giây thần kinh sống lưng và thần kinh tủy nằm trong ống xương sống. Giây thần kinh sống lưng chui qua những lỗ giữa 2 đốt xương lưng, bò ra ngoài, và được đặt tên tùy theo vị trí của mỗi sống lưng. Nhưng giây thần kinh quan trọng nhất-sciatic nerve do nhiều giây thần kinh sống lưng L4, L5, S1, S2 và S3 chập lại.
Khi bị đau lưng cấp tính, có thể đau từ nguồn gốc những giây gân, những bắp thịt vây quanh sống lưng, những khớp xương nằm giữa 2 đốt xương lưng, những cấu tạo của đốt xương sống, hay những giây thần kinh sống lưng, hoặc những bao vây xung quanh giây thần kinh. Nếu bị kéo rãn ra, hay bắp thịt xung quanh cột sống bị co lại, hay bị viêm, thương tích, hay bất cứ lý do nào chấn động hệ thống cột sống lưng đều làm đau lưng. Đau lưng từng chỗ khi mỗi phần bắp thịt, giây gân, bao xung quanh giây thần kinh hay khớp xương lưng bị kích động. Đau lưng chuyền xuống chân là do giây thần kinh toạ sciatic nerve bị ép.
Những cơ nguyên đau lưng dưới cấp tính:
Phần lớn là do chỗ bắp thịt, giây gân, điã xụn lòi ra, hay ống cột sống co nhỏ lại. Phong thấp khớp xương giữa những đốt xương lưng cũng làm đau lưng. Những trường hợp hiếm có và nguy hiểm như: bể xưng lưng, ung thư, nhiễm trùng, hay hiện tượng cauda equina. Đôi khi đau phần dưới lưng không thể kiếm được nguyên nhân.
Định bệnh:
Khám bệnh, thử nghiệm thần kinh, thi nghiệm máu, chụp hình và vài thử nghiệm khác như đo điện giây thần kinh (nerve conduction studies) và bắp thịt (electromyography) gíúp đỡ chẩn bệnh chính xác. Bệnh nhân có thể bị đau lưng cấp tính có thể nằm trong những trường hợp sau đây:
. Phần lớn bị đau bắp thịt hay gân (strain). Nói chung do nguyên nhân như vì khiêng đồ nặng, chẹo lưng, hay thương tích. Phần lớn bệnh nhân ở tuổi từ 20 tới 50. Người già ít hơn. Đau từ lưng dưới tới đít, thường đau một bên. Cử động đau nhiều hơn. Nghỉ ngơi sẽ giảm đau. Nếu thử nghiệm đo điện thần kinh sẽ thấy không có gì. Nhưng khi ấn mạnh thấy đau từng vùng, bắp thịt như cứng lại.
. Điã xụn lòi ra, đụng vào giây thần kinh hay đụng vào giây gân nằm dọc sau cột sống lưng (posterior longitudinal ligament). Lưng đau chuyền uống chân, chuyền xuống dưới đầu gối. Nếu nằm đưa chân lên cao sẽ làm căng giây thần kinh, làm đau hơn hơn. Điã xụn lưng lòi ra cũng làm đau lưng, thường ở tuổi từ 30 tới 50, Nhưng người già khi bị phong thấp, đĩa xụn bị thoái hóa, cũng làm đau lưng.
. Ống xương lưng hẹp nhỏ lại do đĩa xụn giữa dốt xương lưng bị thoái hóa, hay đốt xương lưng mọc gai, hay phong thấp khớp xương nằm giữa đốt xương sống cũng làm đau lưng.
. Phong thấp (osteoarthitis) cũa người lớn tuổi làm đau lưng. Cử động lưng sẽ giảm và yếu đi. Khớp xưong lưng bị viêm cứng (ankylosing spondylitis) gây đau lưng.
. Đau lưng cấp tính của phụ nữ có thể do nhiều nguyên nhân khác như: Bệnh liên hệ tử cung, ống dẫn trứng, buồng trứng. Cũng có khi do những loại bệnh như endometriosis, tử cung nằm không đúng chỗ, bướu tử cung, bướu hay ung thư buồng trứng, hay viêm vùng chậu (pelvic inflammatory disease).
. Đau lưng cấp tính có thể do đau thận hay nhiễm trùng thận. Cũng có thể do sạn thận. Có khi vừa đau lưng, vừa đau hông, hay chuyền trước bụng hay háng. Có khi làm nóng, lạnh, ói mửa, đau đường tiểu.
. Đau lưng phụ nữ trong lúc mang bầu (50 phần trăm), phần lớn liên hệ tớI bắp thịt sống lưng hay bộ phận giây chằng xung quanh tử cung. Thường thì sau khi sanh xong sẽ hết đau lưng. Nhưng khoảng 10 phần trăm vẫn còn đau lưng, kéo dài một năm sau khi sanh xong. Phụ nữ nếu đã từng bị đau lưng nhiều, khi có bầu dễ bị đau lưng cấp tính.
. (Đau lưng kinh niên không đề cập ở đây, nhưng cũng cần nhắc nhở những trường hợp như phong thấp, làm cứng lưng buổi sáng. Hay loãng xuơng phần lớn lúc đàn bà mãn kinh, có thể làm bể xương lưng).
Điều trị:
Vấn đề điều trị đau lưng đặt trong 3 căn bản: làm giảm đau lưng, giúp bệnh nhân trở lại cuộc sống bình thuờng, và làm sao để khỏi bị đau trở lại.
Điều trị đau lưng gồm có:
. Khuyên nhủ, chỉ dẫn cho bệnh nhân.
. Thay đổI hoạt dộng hằng ngày.
. Bảo vệ cột sống lưng.
. Đắp nước nóng lạnh hay vật lý trị liệu.
. tập thể dục.
. uống thuốc giảm đau.
. Uóng thuốc làm bắp thịt mềm giãn.
. Bệnh nhân nằm nghỉ ngơi, nhưng đừng quá 2-4 ngày
. Nếu đau lưng cấp tính kéo dài quá 4-6 tuần lễ, cần tìm hiểu thêm và cần sáng tỏ hơn vấn đề định bệnh. Cũng cần tìm hiểu thêm nếu bị vấn đề tâm lý. Bệnh nhân cần gặp bác sĩ chuyên môn về xương (orthopedics) hay thần kinh (Neurology) để truy tầm và định bệnh chính xác.
. Trong trường hợp đau lưng cấp tính phức tạp, nhất là khi có liên hệ tớI hệ thóng thần kinh hay cauda equina syndrome. Tất nhiên phải do bác sĩ chuyên môn giải phẫu (orthopedics hay neurosurgery) chẩn bệnh.
Tóm lại, đau lưng cáp tính có thể chữa trị bằng nhiều phương pháp nội, ngoại khoa. Phần lớn bệnh sẽ thuyên giảm. Nhưng trong trường hợp phức tạp, đau mãi mà không hết, hay đau trở đi trở lại, cần phải đi xâu hơn trong vấn đề định bệnh và phải gặp bác sĩ chuyên môn (orthopedics hay neurology).
Vài lời khuyên cho bệnh nhân đau lưng:
. Cần giảm cân lượng nếu bị mập.
. Nằm ngủ nghiêng một bên, gối thấp, không nằm sấp. Nếu phải nàm ngửa thì kê gối dưới chân.
. Không cúi xuống, không khom lưng, không khiêng đồ nặng.
. Lúc đang làm, thỉnh thoảng nghỉ ngơi, vuôn vai. Đi lòng vòng chút đỉnh, nếu phải ngồi lâu hay phải đứng lâu.
. Đeo nịt lưng để bảo vệ lưng.
. Tập thể dục để giảm đau lưng. Nhưng nên hỏi bác sĩ gia đình cách tập cho đúng.


Thức ăn có thể thay đổi đời sống bạn
Vy Uyên

Những ngày lễ vào thời gian cuối năm thường là dịp để mọi người hội họp ăn uống. Cho nên bài viết này về những thức ăn lành mạnh chỉ có thể áp dụng cho năm mới sắp đến thì đúng hơn phải không bạn?

Chúng ta đều biết rằng nếu ăn đồ ăn đúng cách và đúng lúc thì chúng ta sẽ tăng thêm năng lực làm việc, giúp chúng ta giữ đúng trọng lượng của cơ thể và tránh được bệnh tật. Những cuộc tìm hiểu và nghiên cứu đã chứng minh là người ta có thể xuống đến 10 pounds nếu theo đúng những lời chỉ dẫn sau đây của chương trình ChangeOne do tờ Reader's Digest thực hiện.

Sức mạnh của protein

Những nhà nghiên cứu về dinh dưỡng cho biết là nếu bạn ăn một bữa ăn gồm nhiều chất protein - chất đạm - thì bạn sẽ cảm thấy đầy đủ và thoải mái lâu dài hơn là ăn những thức ăn kém chất lượng chứa nhiều carbohydrates. Cơ thể bạn sẽ dùng nhiều thời gian hơn để tiêu hóa chất đạm, dẫn đến việc làm tăng thêm chất đường trong máu. Trong khi đó bữa ăn có chứa nhiều carbohydrate thì tiêu nhanh nên chuyển chất đường trong máu di chuyển nhanh, làm suy yếu năng lực của bạn.

Một bữa ăn sáng gồm nhiều chất protein như hai quả trứng chiên, 8 ounces sữa lowfat, nửa trái bưởi và một lát bánh mì làm bằng lúa mạch (wheat), sẽ giúp bạn khỏe khoắn nguyên cả buổi sáng. Bạn cũng có thể ăn thêm các thức ăn có chất đạm khác như yogurt và cá nướng.

Bữa ăn trưa chống bệnh tật

Trái cây và rau cải là hai loại thức ăn chứa chất antioxidants, có khả năng làm vô hiệu hóa những phân tử gây mầm bệnh. Chúng bảo vệ bạn tránh bị bệnh tim, cao huyết áp, tiểu đường và ung thư vì vậy, chương trình ChangeOne xếp rau cải và trái cây có chứa Antioxidants vào hàng ưu tiên nhất. Cơ quan National Cancer Institute gần đây cũng công nhận là rau cải và trái cây rất cần thiết cho đàn ông và họ khuyến khích mỗi ngày bạn nên ăn đến 9 phần ăn chứa chúng: Chẳng hạn như một miếng trái cây, một chén salad, một chén rau cải cắt nhỏ và một ly nước trái cây. Những rau cải màu xanh, trái berries, cantaloupe hay bưởi màu tím đều được coi là những thức ăn lành mạnh nhất.

ChangeOne đề nghị một bữa ăn trưa của bạn có thể gồm tô súp rau cải nấu ở nhà hay mở từ đồ hộp, Một dĩa salad gồm có hai chén rau salad xanh, 1/4 chén cà rốt bào nhỏ, một vài hoa broccoli, cà chua bằm, một vài miếng gà nướng xé nhỏ, một muỗng canh nước dressing và ba lát mỏng bánh mì mè.

Bữa ăn tối không đầy bụng

Chất Calcium chứa trong thức ăn cũng giúp cho xuống cân theo chương trình ChangeOne. Trong một cuộc tìm hiểu về huyết áp của những người Mỹ da đen bị bệnh mập phì, nếu họ ăn mỗi ngày hai hộp yogurt thì trong một năm họ xuống được đến 11 pounds. Một cuộc tìm hiểu khác chứng minh là nếu hai nhóm người cùng ăn một lượng thức ăn chứa calories bằng nhau thì nhóm dùng thức ăn có chứa nhiều Calcium xuống cân nhiều hơn. Do đó những nhà nghiên cứu khuyên nên ăn thức ăn có chứa chất Calcium. Họ đề nghị bữa ăn tối sẽ gồm đậu hũ, cơm màu nâu - brown rice, một trái cam. Bữa ăn như vậy sẽ giúp làm giảm nhanh chóng lượng cholesterol trong cơ thể bạn.

Ăn thức ăn miền Địa Trung Hải

Thức ăn truyền thống của người Địa Trung Hải thường bao gồm nhiều trái cây và rau cải, phó mát (cheese ), yogurt, cá, rượu (wine) và những chất béo lành mạnh từ đậu, trái olives và dầu olives. Cá và đậu làm cho bạn no và chứa đầy chất đạm và các thức ăn kể trên cung cấp vô số chất antioxidants. Những nhà nghiên cứu tìm hiểu cách ăn uống của những người Greek, thuộc nhóm những người Địa Trung Hải và thấy nhóm người này ít bị chết vì bệnh tim nhất nhờ cách dinh dưỡng của họ.

Thức ăn có chất sợi (Fiber)

Bạn nên chọn những chất ăn có chứa fiber vì nó không có nhiều calories và làm cho bạn no lâu. Ngoài ra, những thức ăn chứa fiber cũng làm cho bạn phải nhai lâu, khiến cho cơ thể bạn trở nên bén nhạy. Khi thức ăn loại này được tiêu hóa chậm nó cũng không làm cho lượng đường trong máu gia tăng chậm hơn khiến bạn không cảm thấy đói. Những chất có chứa fiber gồm có Bran Cereals, bánh mì Whole-Grain. Chẳng hạn như bạn có thể ăn một chén ragu với một lát bánh mì tỏi và một tép tỏi sống.

Cà chua

Những nhà khoa học ở trường Đại Học Harvard tìm thấy là đàn ông ăn nhiều cà chua có thể giảm nguy cơ bị bệnh prostate cancer (ung thư tiền liệt tuyến) vì cà chua có chứa chất Lycopene. Chẳng hạn như ăn pizza vì có nhiều tomatoes sauce nên cũng rất tốt. Còn nếu cà chua được dùng trong việc nấu nướng thì lại càng tốt hơn vì nó rất dễ tiêu hóa. Về phần phụ nữ thì cũng đã có vài cuộc nghiên cứu trước đây cho thấy là ăn nhiều cà chua cũng giúp phụ nữ giảm bệnh ung thư vú và các loại ung thư khác. Những loại trái cây khác có chứa chất Lycopene gồm có watermelon ( dưa hấu) và bưởi đỏ.

Món ăn thông minh

Các cuộc nghiên cứu tiếp tục công nhận những ích lợi về sức khỏe do việc ăn cá: Những người đàn ông ăn cá sẽ giảm được bệnh tai biến mạch máu não (stroke), còn những người khác thì nếu ăn cá ít nhất mỗi tuần một lần cũng tránh bị bệnh Alzheimer. Ngoài ra ăn cá cũng giúp giảm nguy cơ bị bệnh tim và các loại cá được ChangeOne khuyên nên ăn gồm có: Salmon, cá thu, cá mòi (sardines). Mặc dù có một vài người lo ngại về việc ăn cá và bị dị ứng, theo ChangeOne thì ai cũng có thể ăn cá một cách an toàn.

Các liệu pháp điều trị tăng nhãn áp

Tất cả các phương pháp tập luyện làm tăng lượng oxy vào cơ thể (như đi bộ, chạy bộ, leo núi, bơi lội...) đều tốt cho mắt và làm giảm nhãn áp. Vì vậy, những người mắc bệnh tăng nhãn áp nên tập thể dục đều đặn.
Nguyên nhân chính gây bệnh tăng nhãn áp (cườm nước) là áp suất ở trong mắt tăng cao, thủy dịch bị ứ đọng trong mắt, hủy hoại các tế bào thần kinh ở mắt và gây mù lòa. Nếu chẩn đoán sớm và chữa trị đúng cách, bệnh nhân có thể tránh được mù lòa. Khi bị bệnh, chỉ bác sĩ nhãn khoa mới có quyền quyết định điều trị phẫu thuật hay chỉ cần dùng thuốc. Tuy nhiên, trong cuộc sống hàng ngày, mọi người có thể áp dụng một số các phương pháp để phòng tránh và điều trị bệnh này.
1. Điều chỉnh lối sống
- Tập thở sâu, sống lạc quan, đầu óc thư giãn, tránh những xúc động mạnh, lo nghĩ; ngủ nhiều.
- Tập Yoga: Tư thế tập đầu chúc xuống đất, chân đưa lên trời có thể làm tăng nhãn áp trong một vài dạng cườm nước; nhưng lại có lợi đối với một vài dạng khác vì làm máu chảy xuống mắt nhiều hơn, giúp nuôi thần kinh mắt tốt hơn.
- Xoa mắt: Làm tăng thêm lượng máu lưu thông đến mắt để nuôi tế bào thần kinh mắt tốt hơn.
- Ăn nhiều rau, trái cây, tránh táo bón, kiêng ăn mỡ động vật vì mỡ động vật có thể ảnh hưởng đến mạch máu nuôi thần kinh mắt.
- Không hút thuốc vì thuốc lá ảnh hưởng gián tiếp đến bệnh cườm nước qua tác hại của các gốc tự do.
- Cẩn thận khi chơi các loại nhạc cụ phải dùng hơi thở mạnh và lâu như các loại kèn, tù và... vì chúng có thể gây tăng nhãn áp.
2. Dùng vitamin
- Vitamin C: Việc tiêm vitamin C liều cao vào tĩnh mạch sẽ làm hạ nhãn áp trong khoảng 12 tiếng (vì làm tăng áp suất của máu, khiến thủy dịch được hút ra khỏi mắt). Nhưng với loại vitamin C dạng uống thì chưa xác định được tác dụng đối với nhãn áp. Tuy nhiên, vitamin C là một chất chống oxy hóa nên có tác dụng gián tiếp có lợi cho mắt.
- Vitamin A: Cũng là chất chống oxy hoá.
- Vitamin E: Ngoài tính chống oxy hóa mạnh, nó còn có tác dụng phụ trợ cho phẫu thuật tạo lỗỏò ở cườm nước vì ngăn chặn được sự tăng trưởng của sợi bào, tránh sự bít lỗ rò làm cườm nước tái phát.
3. Dùng các loại dược thảo
- Bạch quả: Đã được dùng hàng thế kỷ nay tại các nước phương Đông, hiện còn dùng phổ biến tại Mỹ để trị một số bệnh về thần kinh ở não (như bệnh Alzheimer). Bạch quả có thể có ích cho bệnh nhân cườm nước vì có tính chống oxy hóa mạnh, làm tăng lượng máu chảy đến mắt và có tác dụng bảo vệ thần kinh. Một nghiên cứu mới đây cho thấy, bạch quả có thể cải thiện được một phần thị trường bị khiếm khuyết do cườm nước.
- Trái sim: Có tác dụng bảo vệ mạch, ngăn chặn tiểu cầu, không có tác dụng trực tiếp trên nhãn áp nhưng có tính bảo vệ thần kinh.
- Cần sa: Làm giảm nhãn áp. Tuy nhiên, hiệu quả đối với nhãn áp chỉ kéo dài 3-4 giờ trong khi tác dụng phụ lại khá nhiều (làm mắt khô, giảm độ điều tiết, hạ huyết áp tư thế đứng, ung thư). Hiện người ta đang nghiên cứu loại thuốc nhỏ mắt có họ với cần sa để tránh hậu quả phụ.
4. Sử dụng các chiết xuất từ động vật
- Melatonin: Nghiên cứu trên súc vật cho thấy nó có tác dụng làm hạ nhãn áp. Người ta cho rằng chất này có liên quan đến việc kiểm soát đồng hồ sinh học của cơ thể, ảnh hưởng đến nhãn áp; nhưng chưa nghiên cứu nào khẳng định điều này.
- Acid béo Omega: Một số nghiên cứu cho thấy các thổ dân ở Alaska do ăn nhiều mỡ cá nên ít bị cườm nước. Tuy nhiên, chưa có cơ sở kiểm chứng chắc chắn.

Bệnh Dễ Gặp Vào Mùa Xuân: Dị Ứng Mắt
Bác Sĩ Trần Mạnh Ngô

Tuần trước chúng ta nói về dị ứng mũi. Hôm nay chúng ta nói về dị ứng mắt. Mùa xuân, bắt đầu nhiều người đã than phiền ngứa mắt và đỏ mắt. Khoảng 22% người sống ở Mỹ bị dị ứng mắt.
Có nhiều loại dị ứng mắt:
Dị ứng mắt theo mùa là bệnh nhẹ, làm mắt ngứa ngáy, đỏ mắt và chảy nước mắt. Dị ứng mắt theo mùa coi như đứng đầu trong mọi dị ứng mắt. Thường thấy dị ứng mắt trong bệnh dị ứng (hay fever) khi bụi phấn hoa sinh sản cao độ.
Đối với dị ứng kết mạc và giác mạc (Atopic keratoconjunctivitis), bệnh nhân thường than phiền ngứa mắt dữ tợn, ngứa mí mắt. Trong trường hợp bệnh nặng, mắt bị kết mạc thành thẹo, nguy hiểm. Dị ứng kết mạc thường gây ngứa mắt ngoài da mí mắt hay da mặt.
Viêm kết giác mạc về mùa đông (Vernal keratoconjunctivitis) làm ngứa mắt nhiều hơn nữa. Nếu mắt ra ghèn, con ngươi nở lớn là bệnh nặng. Bệnh thường thấy trong mùa xuân hay mùa hè. Con trai bị viêm giác mạc nhiều hơn con gái. Bệnh cũng thường thấy khi bệnh nhân bị dị ứng mũi hay dị ứng với suyễn.
Viêm giác mạc (Giant papillary conjunctivitis) cũng làm ngứa mắt và chảy nước mắt. Con ngươi nở lớn, cũng là loại bênh nặng.
Trong những loại dị ứng mắt kể trên thì dị ứng mắt thông thường theo mùa hay gặp nhiều nhất.
Nhưng thường thì dị ứng mắt không có triệu chứng rõ ràng. Bởi vậy, cần phải phân biệt dị ứng mắt với nhiều bệnh mắt khác. Nhất là phải phân biệt dị ứng mắt với thương tích mắt, với nhiễm trùng mắt, mà ngay cả do đồ cosmetic dính vào mắt. Nhiều người bị đỏ mắt là vì tự mua thuốc nhỏ mắt ngoài quầy mà không biết dùng thuốc để làm gì. Ngay cả khi đeo contact lens cũng gây mắt đỏ. Những nguyên nhân khác như sống trong môi trường có nhiều bụi bậm có thể làm đỏ mắt. Nhiều trường hợp khác bị nhầm lẫn giữa dị ứng mắt với viêm nhiễm trùng mắt, viêm vành mắt (blepharitis), mắt khô, hay đường dẫn mắt bị nghẹt.
Nhiễm trùng mắt có thể do vi trùng, siêu vi trùng, nấm mốc hay ký sinh trùng. Nhiễm trùng mắt làm đỏ mắt, ra ghèn và làm mủ. Nhiễm siêu vi trùng cũng làm đỏ mắt, nhưng ghèn ít hơn và không đặc. Ðôi khi bị nổi hạch. Nếu nhiễm trùng vì nấm mốc thì ra ghèn đặc và làm mủ.
Nói tóm lại, nếu bị đau mắt mà lại thấy ngứa mắt thì thường nghĩ ngay đến dị ứng mắt.
Nhưng nếu mắt bị khô, thiếu nước mắt thì có những triệu chứng như cay mắt, hoặc như có vật lạ rớt vào mắt. Bệnh nhân sẽ thấy những triệu trứng mắt đỏ tệ hơn chẳng hạn xài thuốc chữa dị ứng, uống thuốc thông đường tiểu, hay uống kích thích tố phụ nữ. Nên để ý bệnh khô mắt đặc biệt trong trường hợp phong thấp (rheumatoid). Sau hết, nếu ống dẫn nước mắt bị nghẹt cũng có thể làm khô mắt.
Cơ nguyên dị ứng mắt là phản ứng do tế bào mast cell bị kích thích bởi chất Immunoglobin E, khởi thủy do bụi dị ứng sinh ra. Những chất trung gian từ tế bào mast cells như histamine, prostaglandins, leucotrienes và kinins lần lượt kích thích giây thần kinh, làm nở mạch máu, tiết ra chất nhờn, làm mắt ngứa, cay và đỏ, sưng thành bọng nước trong mắt và ra ghèn.
Điều trị tùy thuộc bệnh dị ứng mắt nặng hay nhẹ. Nhưng cách hay nhất là tránh đừng để bụi dị ứng vào mắt. Bệnh nhân không nên dùng tay dụi mắt, vì sẽ kích thích tế bào mast cells làm bệnh tăng nặng thêm. Triệu chứng đỏ mắt có thể thuyên giảm nếu tạm thời bỏ contact lens.
Dùng nước mắt nhân tạo giúp đẩy bụi ra khỏi mắt và giảm bụi trong mắt. Nếu dùng nước mắt nhân tạo mà còn bị đau mắt thêm, hay đỏ mắt hơn, hoặc bị kích thích nhiều hơn thì nên ngưng dùng. Lý do chính là bởi có thể mắt bị dị ứng vì chất dị phòng (preservatives) trong nước mắt nhân tạo.
Trong thị trường hiện nay có nhiều loại thuốc nhỏ mắt và cách chữa tùy theo tình trạng của dị ứng mắt, từng giai đoạn của sự phát triển dị ứng mắt.
Thí dụ dùng thuốc điều chỉnh thăng bằng tế bào mast cells như Cromolyn sodium, Lodoxamide tromethamine, Pemirolast potassium, Nedocromil sodium.
Thuốc chống histamines (antihistamines) như Levocabastine hydrochloride, Emedastine difumarate.
Thuốc vừa điều chỉnh mast cells vừa khử histamine như Olopatadine hydrochloride.
Thuốc có nhiều cơ nguyên điều trị khác nhau như Ketotifen fumarate, Azelastine hydrochloride.
Thuốc giảm viêm không phải loại steroid như Ketorolac tromethamine.
Thuốc steroid như Loteprednol etabonate.
Tóm lại, xin quý vị lưu ý vài điều căn bản trước khi dùng thuốc.
Trước nhất, nên cố gắng tìm hiểu nguyên nhân dị ứng mắt.
Nếu bị bệnh tim mạch, cao máu không nên dùng loại thuốc tự mua ở quầy có chất pseudoephedrine, vì sẽ làm bệnh mắt nặng thêm.
Nếu bị dị ứng vì thuốc nhỏ mắt (thí dụ thấy nhức mắt) thì hãy ngưng thuốc ngay và liên lạc với bác sĩ.
Nếu thuốc nhỏ mắt đúng kỳ hạn mà bệnh vẫn không hết thì tất nhiên không nên cứ tiếp tục dùng thuốc mà phải hỏi bác sĩ.
Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., F.A.A.F.P.
E-mail: Tran.Ngo@verizon.net
Điện thoại: (714) 547-3915;
Diễn Đàn Y Khoa: http://groups.yahoo.com/group/DienDanYKhoa/

Các thảo dược cải lão hoàn đồng

Việc lựa chọn thực phẩm tác động rất lớn đến sức khỏe và tuổi thọ con người. Từ xưa, các thầy thuốc đã chú tâm tìm kiếm những loại cây cỏ giúp đẩy lùi tuổi tác, khiến con người trẻ lâu hơn. Khoa học ngày nay chứng minh, một số loại thảo dược có khả năng đó.
Lão hóa là một hiện tượng tự nhiên, không tránh được. Nhưng quá trình này rất khác nhau về thời gian và cách biểu hiện ở mỗi người. Có những người chưa nhiều tuổi nhưng cơ thể đã lão suy, lại có người sống đã lâu nhưng ,thân thể vẫn tráng kiện, tóc vẫn xanh. Bằng một lối sống tích cực và sử dụng thức ăn, dược phẩm hợp lý, con người có thể can thiệp vào quá trình lão hoá để nó đến chậm hơn.
Trong kho tàng Đông dược có rất nhiều cây cỏ được xem là thuốc trường sinh, cải lão hoàn đồng, bao gồm:
1. Sâm: Có 5 loại là nhân sâm, sa sâm, huyền sâm, đan sâm và tử sâm; mỗi loại bổ cho một số tạng phủ. Danh y Đào Hoằng Cảnh (452-536) cho rằng nhân sâm có tác dụng an thần, giảm xúc động và hồi hộp, làm sáng mắt, thanh thần, gia tăng trí năng, dùng lâu sẽ giúp tăng tuổi thọ. Lương y Tôn Tư Mạo (thế kỷ thứ 7) dùng nhân sâm để chữa chứng lãnh cảm hoặc hỗ trợ cho cô dâu bị thẹn thùng trong đêm tân hôn. Một cuốn kinh cổ Ấn Độ viết: "Nhân sâm làm nẩy mầm hạt giống mà người đàn ông gieo vào người đàn bà, để sinh ra đứa con trai có sức khỏe như bò mộng. Dược vật này đem đến cho con người sinh lực".
2. Hoa: Cánh hoa đào của mùa xuân sau khi rụng được dùng làm phấn dưỡng da. Hoa cúc giúp mát gan tiêu độc, tiêu những mầm mụn trên da. Hoa sen giúp an định thần kinh. Hoa hòe làm bền chắc thành mạch, tránh những mảng xơ vữa...
3. Trái cây: Tương truyền, Dương Quý Phi nhờ ăn quả lệ chi (vải)mà giữ được làn da đẹp và nhan sắc làm say lòng người. Nhiều loại trái cây là những vị thuốc không thể thiếu trong việc bồi bổ, tăng cường sức khỏe như táo, sơn tra, bí đao, thanh trà, nhãn, mè...
Từ những huyền thoại và kinh nghiệm lưu truyền trong dân gian, các nhà khoa học đã nghiên cứu và khẳng định tác dụng chữa bệnh của nhiều loại thảo dược.
4. Trà: Trà xanh hay trà đen (trà ướp, trà tẩm) đều có tác dụng tốt cho sức khỏe khi dùng đều đặn mỗi ngày. Trà chứa các Polyphenol có tác dụng chống oxy hóa, loại trừ các gốc tự do là mầm mống gây hại đến các axit nhân của tế bào. Chính các gốc tự do này là nguyên nhân dẫn đến nhiều loại bệnh tật mạn tính và sự lão hóa nhanh.
5. Nhân sâm: Có khả năng kích thích miễn dịch tế bào. Nó giúp cải thiện khả năng đáp ứng miễn dịch của các đại thực bào ở bệnh nhân viêm phế quản mạn tính, có vai trò trong việc ngăn ngừa và điều trị các rối loạn đường hô hấp. Dịch chiết nhân sâm có tác dụng hạ đường huyết trong bệnh tiểu đường. Loại thảo dược này cũng có tác dụng cải thiện tuần hoàn não và tác động tốt ở nhóm người lão hóa sớm.
6. Trái nhàu: Cung cấp nhiều dưỡng chất và giúp các thuốc khác tăng thêm tính hiệu quả. Trong trái nhàu có serotonin, rất cần thiết cho hoạt động tế bào; nếu thiếu chất này, tế bào sẽ thoái hóa dần.
7. Các loại hạt: Lạc, đậu nành, rau xanh, hạt hướng dương, hạt bí, hạt mè... có nhiều vitamin E. Đây là chất giúp tăng cường hệ thống miễn dịch, bảo vệ cơ thể an toàn trước dịch cúm, giảm bớt tác hại của khói thuốc lá...
8. Các loại rau củ quả: Chứa những thành phần hợp chất hữu cơ như Flavon, vitamin C, vitamin E..., có tác dụng chống lão hóa tế bào, giúp tăng cường tuổi thọ và phòng chống các bệnh nội khoa mạn tính, ung thư... Tốt nhất là các loại rau quả có màu đậm như nho đỏ, nho đen, rau xanh, bí đỏ, củ dền, cà rốt, cà chua, hạt hướng dương...

Ngừa té ở người cao tuổi
Phụ trách: Bác sĩ Nguyễn Trần Hoàng
(714) 531-7930

Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khoẻ có tính cách tổng quát. Cho các vấn đề cụ thể, chi tiết, của từng bệnh nhân, xin liên lạc trực tiếp với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp.
Làm Sao Để Ngừa Té Ngã Ở Người Cao Tuổi
Hỏi: Mẹ tôi năm nay đã 68 tuổi. Trong vòng vài tháng nay, cụ đã bị té vài ba lần, may là không bị gãy xương hay xảy ra chuyện gì trầm trọng. Thế nhưng tôi sợ quá, không lẻ phải canh chừng cụ suốt ngày. Có cách gì để phòng các sự té ngã này không?
Ðáp: Té ngã rất thường xảy ra ở người lớn tuổi, tỉ lệ và độ trầm trọng của té ngã tăng lên từ từ bắt đầu từ tuổi 60. Ở Hoa Kỳ, mỗi năm có một phần ba của những người từ 65 tuổi trở lên bị té, tỉ lệ này càng cao hơn sau tuổi 75.
Điều quan trọng là ở người cao tuổi, té thường gây ra hậu quả nghiêm trọng hơn như gãy xương, và khi phải nằm liệt giường, các hậu quả tiếp theo về tâm thần cũng như thể chất cũng trầm trọng hơn ở người trẻ rất nhiều. Khoảng năm phần trăm những người cao tuổi bị té cần phải nhập viện. Người lớn tuổi bị té thường mất tự tin, làm cho họ giảm các hoạt động thể lực cần thiết và càng suy yếu hơn, cũng như bị cách ly hơn về mặt xã hội, càng yếu hơn và dễ bị chết sớm.
Để phòng té ngã, ta cần biết các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ làm cho người lớn tuổi dễ bị té để tránh nó.
Người càng cao tuổi, nói chung càng dễ bị té hơn vì các thay đổi của cơ thể do tuổi tác. Ở người lớn tuổi, phản ứng của cơ thể thường chậm lại, ví dụ như sự điều hoà của huyết áp. Ở người trẻ, khi đứng lên, tim và mạch máu sẽ đáp ứng để đem đủ máu đến não kịp thời, còn ở người cao tuổi, đáp ứng này chậm hơn, khiến cho người lớn tuổi nếu đang ngồi hay nằm mà đứng lên bất thình lình, sẽ dễ bị chóng mặt, xây xẩm, do máu lên não không kịp, khiến dễ bị té.
Người cao tuổi thường hay bị nhiều bệnh hơn như cao huyết áp, cườm mắt, lãng tai, mất ngủ, đau khớp, vân vân. Càng nhiều vấn đề thì càng dễ bị té hơn. Vì thị giác, thính giác, sự cân bằng, mạnh khoẻ của khớp, sức khoẻ nói chung đều góp phần vào sự thăng bằng của cơ thể khi di chuyển.
Thuốc men là một yếu tố rất quan trọng. Vì thuốc nào cũng có các tác dụng phụ, càng dùng nhiều thuốc thì càng nhiều tác dụng phụ. Các tác dụng phụ làm cho té là do gây ra chóng mặt, tuột huyết áp, buồn ngủ, mất ngủ,vân vân. Dĩ nhiên, là nếu có bệnh thì phải uống thuốc đều đặn và đúng liều, thế nhưng cần phải cẩn thận hơn, và tránh dùng những thuốc không cần thiết.
Các yếu tố môi trường rất quan trọng, vì người già không phản ứng nhanh như lúc còn trẻ, do đó những chuyện có vẽ nhỏ nhặt như thảm bị lỏng, mang giày không chặt, bàn cầu thấp làm đứng lên khó khăn mà không có tay vịn, sàn nhà trơn, v..v.. tất cả đều có thể nguy hiểm
Các yếu tố nguy cơ có thể chia ra một cách đơn giản là yếu tố bên trong và bên ngoài.
Các yếu tố nguy cơ bên trong làm cho ta dễ bị té là:
Các tổn thương của các giác quan như là tai nghểng ngãng, mắt mờ, rối loạn về thăng bằng (cũng là một chức năng của tai).
Các tổn thương về nhận thức như là chứng lãng trí. Các rối loạn về tâm lý như lo lắng, trầm cảm.
Các bệnh về xương khớp.
Các bệnh tim mạch (như cao huyết áp) và chuyển hoá (như tiểu đường, bệnh của tuyến giáp trạng)
Các bệnh của bàn chân như bị u chai ở bàn chân (bunions) hoặc các biến dạng khác.
Các yếu tố bên ngoài có thể gồm:
Thuốc men.
Các nguy hiểm trong nhà như thang lầu (xuống thang thường dễ bị té hơn lên thang), thiếu ánh sáng, giày không vừa, sàn nhà trơn, không có các thanh giữ an toàn trong nhà tắm và nhà cầu, thảm lỏng lẻo, dây điện vướng chân vân vân
Các nguy hiểm ngoài đường như đường trơn, lề đường không bằng phẳng,…
Đã biết các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ, ông bà có thể phòng ngừa bằng cách tránh hoặc sửa chữa, điều trị các yếu tố đó. Chúng ta nên rà soát lại để xem mình có những yếu tố nguy cơ nào.
Có bị bệnh về mắt, tai, khớp..không và đã điều trị đúng mức chưa.
Thuốc men đã dùng đủ và đúng chưa, có thuốc gì không cần thiết không, ngay cả các thuốc mua không cần toa bác sĩ. Nên thảo luận với bác sĩ để uống thuốc hoặc ngưng thuốc, không nên tự ý. (Các thuốc trị các bệnh kinh niên như cao huyết áp, tiểu đường là các thuốc phải uống thường xuyên, nếu không sẽ có các biến chứng rất nguy hiểm). Điều quan trọng là nếu cần thì phải dùng đúng, nếu không cần thì không lạm dụng.
Sự an toàn trong nhà cũng là điều cần chú ý. Những điều này không tốn kém gì nhiều và cũng không mất thì giờ gì nhiều. Bị gãy xương hoặc các biến chứng nặng hơn vì những điều không đáng là chuyện không nên để xảy ra.
Tập thể dục đều đặn vừa sức.
Nếu đi không vững thì dùng gậy chống là điều nên làm, không nên mắc cở đến nổi không dám ra đường.
Nên nhớ là nếu vì sợ té mà không dám nhúc nhích, hoạt động gì cả, thì còn tệ hơn là bị té. Cái chính là phải có cố gắng vận động vừa sức và thường xuyên.
Có một phương pháp rất đơn giản nhưng đã được chứng minh là đã góp phần làm giảm tỉ lệ người cao tuổi bị té ngã rất nhiều, đó là thực hiện ba chậm (hay là ba cái nữa phút) cho người cao tuổi, đặc biệt là khi thức dậy ban đêm. Ba cái nữa phút đó là:
1/ Khi mới thức dậy thì nằm yên khoảng nữa phút cho tỉnh táo hẳn
2/ Ngồi dậy nữa phút trên giường cho tỉnh thêm và có thì giờ để máu lên não
3/ Bỏ chân xuống giường, chờ thêm nữa phút để máu bơm lên não thật đũ và tỉnh thêm, sau đó mới di chuyển. (Nhớ bật đèn cho đủ sáng).
Làm đúng như vậy, không tốn đồng cắc nào, cũng không mất nhiều thì giờ hay công sức gì cả, nhưng đã giúp làm giảm tỉ lệ bị té ngã rất nhiều.
Hi vọng đã giúp ông và bà các ý kiến thiết thực để giúp người nhà và tự bản thân mình không bao giờ bị té ngã một cách đáng tiếc.

Da Khô Ở Người Cao Tuổi

Hỏi: Tôi năm nay 63 tuổi nhưng da tôi rất là khô, càng khô thì càng ngứa, nhất là vào mùa lạnh. Có người chỉ xài vaselin. Tôi xài rồi mà chỉ vài tiếng là lại bị ngứa trở lại, hai chân nổi vẩy như rắn. Xin bác sĩ chỉ dùm xem có cách nào hay hơn không?
Đáp: Da người cao tuổi thường bị khô hơn ở người trẻ tuổi, nhất là ở hai cẳng chân, cùi chỏ và cánh tay. Da khô thì dễ bị kích thích, nhất là mùa lạnh, khí hậu thường khô hơn mà lại phải dùng máy sưởi.
Có một số chất có thể làm cho da của bác khô hơn và ngứa hơn như là xà bông mạnh quá, tắm nước nóng, các thuốc khử mùi hôi (nách), nước hoa… Uống không đủ nước hoặc mất nước (ví dụ tiêu chảy, đi nắng, chảy mồ hôi…), bị căng thẳng (stress), hút thuốc…, cũng là những yếu tố làm cho da khô mà bác cần phải để ý.
Nếu da có các thay đổi gì khác ngoài chuyện khô thì bác cần phải đi bác sĩ để được thăm khám xem có bị bệnh da gì hay không. Nếu chỉ khô thôi, bác có thể thử các cách sau:
Tránh các yếu tố làm khô đã kể trên: không tắm nước nóng, dùng xà bông nhẹ (có loại xà bông nước moiturized, hoặc xài xà bông nước của em bé), tránh căng thẳng nếu được. Căng thẳng quá chẳng những không ích gì mà còn làm vấn đề năng thêm.
Dùng các loại làm ẩm da (moiturizers). Trong các loại làm ẩm da có ba nhóm chính là cream, lotion, và ointment. Cream là loại loãng nhất, phải bôi nhiều lần trong ngày, chứ một lần không đủ. Lotion không làm cho da có cảm giác bị nhờn nhiều như ointment, nhưng cũng có thể phải bôi vài lần nếu không đủ khô. Ointment là loại dính và giữ được ở da lâu nhất.
Ngoài ra, ở trong nhà, cũng có thể dùng các loại máy phun ẩm (humidifiers) nếu trong nhà quá khô (mùa nóng, hoặc mùa lạnh xài heat). Vùng Riverside thường rất khô và nóng, và dùng humidifier có thể giúp ích cho bác.
Tóm lại, nếu chưa dùng lotion thường xuyên (vài lần một ngày), nên thử dùng thường xuyên hơn, hoặc thử dùng các loại ointment (như là Aquaphor ointment), và humidifier cũng có thể có ích.
Nếu quá ngứa, và dùng các loại kể trên vẫn không khỏi, nên đi bác sĩ.
Rất mong là đã giúp quý vị độ giả giải quyết được vấn đề.
Thân mến.

Bác sĩ Nguyễn Trần Hoàng

Bài thuốc Trường Sinh
Bùi Xuân Đáng

Hôm nay là ngày Mùng Một Tết Giáp Thân, Giải Thưởng Viết Về Nước Mỹ kính chúc quí vị tác giả và độc giả một năm mới tràn đầy Phúc Lộc Thọ. Cùng với lời chúc, là bài viết "khai xuân" lành mạnh vui vẻ của một tác giả quen thuộc: Ông. Bùi Xuân Đáng, 75 tuổi, bàn về tuổi thọ. Ngoài công việc viết văn, ông Đáng còn là nhà trồng lan danh tiếng, một họa sĩ, một nhiếp ảnh gia, một nhà tổ chức nhiều hoạt động văn hóa... và như những bài viết ông cho thấy, rất am hiểu về thảo mộc học cũng như thuật câu cá. Bài viết sau đây được ông đề là "Thân tặng các bạn Huấn Luyện Viên Thanh Niên Thể Dục Thể Thao". Xin trân trọng chúc tết và chúc thọ tác giả Bùi Xuân Đáng.

Con người ta lúc còn trẻ tuổi đã tiêm nhiễm các thói hư tật xấu, phung phí sức khỏe qua những thú vui yên hà tửu sắc. Khi vào tuổi 50 - 60, xương cốt lung lay, bắp thịt rã rời, tứ chi bải hoải, đầu óc không còn minh mẫn vội vàng đi tìm phương thuốc trường sinh.
Xưa kia Tần Thủy Hoàng, uy quyền tột đỉnh trùm bá thiên hạ đã ra lệnh cho các ngự y cùng bá quan văn võ đi tìm phương thuốc trường sinh bất lão để kéo dài mạng sống. Nhưng vận mạng con người một phần do thượng đế an bài và một phần do chính ta chủ động. Nếu cứ ăn chơi trác táng, đêm ngày mài miệt truy hoan lại thêm những thuốc tráng dương bổ thận tiếp sức thì dù cho là tiên, thánh, dù ăn cả tấn sâm nhung, yến quế cũng chẳng giúp gì cho được.
Nhưng có thuốc trường sinh hay không? Thuốc này ở đâu ra ? Thực ra những phương thuốc trường sinh đã có từ lâu song chẳng ai quan tâm đến. Phương thuốc thứ nhất đã có khoảng 50 - 60 năm về trước, trong Quốc Văn Giáo Khoa Thư hay Quốc Văn Sơ Học Độc Bản gì đó có câu chuyện Diêm Vương triệu tập các vị thần chết trong đó có đủ mặt chư vị : Chiến tranh, Thổ Tả, Thương Hàn, Dịch hạch v.v.v. để bầu một thủ lãnh. Sau khi kiểm điểm thành tích và bàn hơn tính thiệt, kết quả chúng thần đều phải bầu cho thần Vô Tiết Độ đứng vào hàng đầu.
1/ Ăn có giờ, ngủ có giấc cổ nhân đã dạy. Nếu bạ lúc nào cũng ăn cũng nhậu, bất kể sáng trưa chiều tối. Khổ một nỗi thịt thà cao lương mỹ vị lại ngon miệng hơn rau đậu, mỡ màng ngon hơn thịt nạc. Chiếc bao tử, một bộ phận tối ư quan trọng đưa chất bổ vào nuôi cơ thể đã phải làm việc không ngừng nghỉ mà lại phải nghiền nát những thứ khó tiêu, thì dù cho bộ phận này có làm bằng sắt cũng không chịu nổi. Mà khi bao tử đã đình công thì ôi thôi đành bó tay chịu vậy. Đó là ăn theo nghĩa đen còn ăn theo nghĩa bóng, hay ăn xằng nói bậy hay ăn tục nói phét lại còn vất vả hơn nữa.
Ngủ cũng vậy. theo các nhà nghiên cứu thuộc loại chuyên môn chứ không phải là loại rởm như kẻ viết bài, giấc ngủ ngon nhất và tốt nhất là vào ban đêm vì lúc đó thiên thuận, địa lợi. Ban đêm mặt trời đã lặn không còn oi bức, ánh nắng chói chang đã hết, nhiệt độ xuống thấp không khí mát mẻ, yên tĩnh không còn tiếng xe chạy, tiếng động ồn ào, dù cho vợ chồng có lớn tiếng la ó hay chén bát tung bay cũng nên đình chiến khỏi phiền lòng hàng xóm. Giấc ngủ ngon kẻo dài 5- 7 tiếng làm cho tinh thần vô cùng sảng khoái. Ngoại trừ khi nửa đêm, gà gáy không bị tiếng oanh vàng thỏ thẻ nũng nịu làm lành đánh thức như bài thơ đã lưu truyền tại Hà nội vào đầu thập niên 50:
Đêm đông lạnh lẽo chẳng biết chi
Nệm êm chăn ấm lại ngủ khì.
Mình ơi trở dậy yêu em tí.
Đi!
Cả ngày ở sở viết văn bài
Mỏi cả xương xườn mỏi cả vai
Chuyện đó đêm nay đành xin khất
Mai!
Mình chẳng thương em có chút bồng
Hôm nay nhất quyết phải trả xong
Nay lại khất mai, mai khất mốt
Không!
Bài thơ này còn 1 đoạn nữa, quý vị nào còn nhớ xin vui lòng bổ túc cho. Nhưng đặc biệt đoạn này tận cùng bằng chữ : Nào! Chữ Nào có vẻ miễn cưỡng đồng thuận, thi hành bổn phận chiếu lệ.
2/ Bài thuốc hai cũng có từ lâu và còn lâu cả mấy ngàn năm. Đông Tây đều có cả, đó là việc luyện tập thân thể. Từ phương pháp tập theo các cử động bắt chước thiên nhiên của Hébert một nhà Thể dục người Pháp gồm đi, đứng, chạy nhẩy, leo trèo, mang vác, đánh đỡ, xà quyền, hầu quyền, hạc quyền của các môn phái Trung hoa, các cử động có tính cách nhắm vào một số cơ phận trong thân thể của Thụy điển cho đến các thế phản ngược với tự nhiên cuả Yoga đều có mục đích luyện tập cho thân thể được cường tráng.
Thân thể có cường tráng tinh thần lành mạnh ta mới có thể sống khỏe, sống lâu được. Quý vị đã ngoài năm bó, đừng nghe các cụ xui dại mà vội dưỡng già . Đã từ bỏ moị hoạt động mà lại cố gắng níu kéo tuổi xuân bằng cách tíếp tục hăng say tập luyện cái việc cấm ngoại thủy không ai được biết. Chẳng may bị thượng mã phong, cũng còn sung xướng đến lúc chết. Còn nếu không may lại bị tẩu hỏa nhập ma, sống chẳng ra sống, chết cũng chẳng ra chết thì thực là báo đời và báo hại vợ con.
Muốn tập luyện thân thể cho khỏe mạnh, sống lâu tốt lắm, nhưng xin đừng lẫn lộn giữa thể dục và thể thao. Thể thao mang nặng tính chất tranh đua nên không thể thay thế cho thể dục được, mà trái lại còn cần đến thể dục để phát triển các cơ năng cần thiết. Đừng thấy người ta đánh Tennis, tập Aerobic hay Taboe đấm đá tưng bừng, mình cũng " gungho " nổi máu anh hùng cho thiên hạ lác mắt, cho giai nhân nể phục, bỗng lăn đùng trên sân hoặc bong gân, trẹo cẳng.
Ngày nay phương pháp và dụng cụ tập luyện quá nhiều người ta như đứng trước một trận hỏa mù, làm sao biết lựa chọn môn tập nào cho thích hợp đây. Sự lựa chọn phải tùy theo các yếu tố sau đây : Tuổi tác, tình trạng sức khỏe, muc đích của sự tập luyện. Bởi bài tập cho người già 70 tuổi khác với người trẻ, cách tập cho bắp thịt nở nang khác hẳn với cách tập luyện cho bền bỉ dẻo daị Có hai phương pháp : đi bộ và bơi lội nói chung phù hợp với mọi lứa tuổi và tình trạng thể chất của đa số. Nhưng dù cho có tập theo phương pháp nào đi chăng nữa cũng cần đến việc hô hấp. Đó là thở để mang dưỡng khí trong sạch vào buồng phổi và tống xuất thán khí ra ngoài.
Tập mà không chú trọng đến thở, không có hiệu quả tốt hay cũng như không tập. Người Âu Châu trước đây cũng chú trọng đến thở, nhưng chỉ vào hít cho đầy 2 buồng phổi và thở ra cũng bằng mũi nên chỉ đem được thán khí từ phổi ra mà thôi. Các võ sư Trung hoa đã đi xa hơn nhiều, họ cũng mang không khí vào đầy phổi rồi phình bụng ra, giữ lại vài giây rồi từ từ thở ra ngoài bằng miệng. Đó là luyện khí, đan điền hay khí công, phúc thức gì đó. Vì muốn giữ kín các nguyên lý để bảo vệ chân truyền môn phái, nên không bao giờ họ nói rõ sự thực. Phân tách tỉ mỉ, ta thấy họ rất có lý. Này nhé, một khi phổi đã đầy không khí sẽ đẩy hoành cách mô xuống làm cho hơi ở trong dạ dầy bị ép xuống ruột non ruột già và tống xuất ra ngoài, phần còn lại sẽ qua thực quản thở ra làm cho miệng bớt hôi. Hơi ở trong dạ đầy và trong ruột là thứ hơi độc do cặn bã đồ ăn sinh ra chẳng tốt lành gì cho cơ thể. Nay bị loại trừ làm cho ta cảm thấy khoan khoái, mau tiêu, ăn uống thấy ngon miệng hơn. Khi bị đầy bụng khó tiêu, hãy thử tập thở kiểu này vài chục lần thay vì nốc vài viên Gas X, Maloox hay Tum gì đó.
3/ Phương thuốc thứ ba là chống mọi sự phiền não, quý vị nào chưa đọc cuốn Quẳng Gánh Lo Đi Mà Vui Sống hãy nên tìm mà đọc. Đây là bản dịch Vịêt văn từ cuốn " How to stop worring and start living " của Dale Carnegiẹ Nhưng âu lo là chuyện thường tình. Áp lực của công ăn việc làm, đời sống cá nhân là những thứ trên đời không ai tránh khỏi.Chỉ trừ đến khi chết người ta mới hoàn toàn giải thoát sự âu lo phiền não. Nhưng căn nguyên chính phát sinh ra sự ưu phiền đó là Danh và Lợi mà chúng ta vẫn thường mắc phải. Mắc một thứ còn đỡ khổ, nếu vướng cả hai thì hết thuốc chữa. Quá ham danh vọng và tiền tài làm cho con người đâm ra úy kỵ, mất cả lý trí, nhân cách. Ham danh mà không có tài, dù là tài vặt đành phải phải khoe phải nổ, mà nổ quá cũng có ngày lòi cái dốt cái dở cuả mình ra. Trăm sự cũng tại cái miệng. Ăn nhiều cũng khổ cái bụng và nói nhiều cũng khổ cái tai nhưng lại là cái tai người khác. Có người sính bằng cấp, đi mua dăm cái về nhà, về phòng làm việc treo chơi. Bằng thật cũng chưa ăn ai huống chi là bằng giả. Hữu xạ tự nhiên hương lọ là phải khoe, phải mua bằng cho tốn tiền, tốn nước bọt. Ham lợi mà quên tình nghĩa, coi đồng đô la như chiếc chiếu xanh, dùng đủ mọi thủ đoạn để kiếm tiền, mưu mô sảo trá thì dù cho sáng đi lễ nhà thờ, ngày rằm cúng chùa thì Chúa, Phật nào chứng giám. Lúc nào cũng nghĩ chuyện đua tranh hơn kém, tâm thần làm sao yên ổn cho được. Muốn thoát khỏi ưu tư, phiền lụy chuốc lấy vào thân, tốt nhất tìm cách tránh xa vòng Danh Lợi, một vòng xích sắt trói buộc con người vào chốn ưu phiền. Hãy lánh xa những cuộc họp mặt mục đích khoe nhà khoe cửa, khoe con cái là bác sĩ, luật sư, khoe kim cương hạt xoàn, khoe xe khoe pháo, kể cả chuyện khoe vừa đi mỹ viện sửa này sửa nọ. Thoát khỏi vòng ganh đua ghen tỵ, tâm thần sẽ được nhẹ nhõm thảnh thơi. Hãy tìm đến những chốn thanh tao lành mạnh đầy thân thương tình nghĩa. Tôi không khuyên quý vị xa lánh mọi sự đến các thiền viện để tìm sự yên tĩnh cho riêng mình. Chúng ta là một phần tử trong gia đình, trong xã hội, dù muốn dù không chúng ta cũng còn trách nhiệm bổn phận với những người chung quanh. Nhưng một đôi khi chúng ta cần phải thiền để cho lòng mình lắng xuống, cho tâm tư được thoải mái quên đi phần nào những chuyện tạp nhạp bên ngoài.
Người phương Đông đã biết chuyện tập thiền từ lâu và gần đây người Âu châu mới biết đến. Cách đây khoảng 20 năm, sở tôi làm có phổ biến tới nhân viên các cấp một tập tài liệu tựa đề : " Stress Management and Relaxation ", tạm dịch là " Chống Ưu phiền và tập Thư giãn " kèm theo một chiếc thẻ bằng nhựa gọi là Stress Sensor. Khi để ngón tay cái vào chiếc ô vuông có bốn mầu bao quanh : xanh, đen, nâu, tím, chiếc thẻ này sẽ chỉ cho ta biết ở trong tình trạng yên tĩnh, ưu phiền, lo âu hay thư thái. Theo tài liệu, bác sĩ Hans Selye, một y sĩ danh tiếng trên thế giới chuyên nghiên cứu về tình trạng ưu phiền có nhấn mạnh rằng : Trạng thái ưu phiền không căn cứ hẳn vào chuyện gì đã xẩy ra, nhưng tùy thuộc vào phản ứùng của chúng ta.
Tôi xin đưa ra một thí dụ : Nếu ta bị mất sở làm, chuyện này đã xẩy ra không có cách gì thay đổi. Vấn đề chính là phản ứng của chúng ta đối với việc này. Chấp nhận sự việc và đi tìm công việc khác hay là ngồi nhà buồn rầu ủ rũ, than thân trách phận? Sự ưu lo, buồn phiền không những sẽ ảnh hưởng đến sự rối loạn về tinh thần, mà lại còn liên hệ về thể chất như nhức đầu, mất ngủ, đầy bụng khó tiêu, nghẹt mũi, khó thở, áp huyết lên cao và còn nhiều thứ nữa. Tài liệu này khuyên chúng ta mỗi ngày nên dành ra 20 -30 phút tập như sau :
Đầu hơi cúi, buông lỏng hai vai, miệng hơi mở ra, khép mắt lại.
Nắm chặt hai tay chừng 5 - 10 giây, dồn sức vào việc nắm tay rồi từ từ mở bàn tay ra. Tiếp tục việc dồn sức vào bắp thịt ở cánh tay, vai, bụng và chân. Ngồi cho thoải mái bất cứ ở tư thế nào, nhắm mắt lại. Tập trung tâm trí trong việc hít vào bằng mũi và thở ra bằng miệng. Hít vào từ từ và hình dung chữ thư thái relax trong đầu óc. Trong khi hít thở chầm chậm, hãy hình dung ta đang ngồi dưới nắng, trên bãi cát trắng vắng vẻ, có tiếng sóng vỗ rì rào và tiếng chim hải âu ở phía xa xạ.
Bác sĩ Seyle cũng khuyên chúng ta:
" Hãy tự xét việc đó có đáng để chúng ta phải lo nghĩ, đua tranh hơn kém hay không?. Hãy chấp nhận rằng mọi sự việc đều không hoàn hảo. Hãy tán thưởng và vui lòng với những gì chúng ta đang có. Hãy giữ cho lòng thanh thản trước mọi sự việc đã xẩy ra ".
Tôi tin rằng nếu dùng cả 3 phương thuốc kể trên, chúng ta tuy không sống được lâu như cụ Bành Tổ, nhưng chắc chắn sẽ thọ hơn Tần Thủy Hoàng. Chuyện đúng hay sai, bài thuốc có linh nghiệm hay không, quý vị hãy tự luyện và chiêm nghiệm. Đừng có nghe theo lời bàn nhăng tán dóc, vì còn phải chờ thêm khoảng hai chục năm nữa kẻ viết bài này mới đủ hai năm mươi.
SỰ LIÊN HỆ GIỮA ĂN UỐNG VÀ BỆNH GOUT
Bệnh gout (đọc là gao) và có người gọi là thống phong hay bệnh gút (theo cách đọc của Tây), là một căn bệnh mà ai đã bị chắc cũng có lúc phải (gao huyền) gào lên vì đau. Bệnh nhân của bệnh này thường có mức acid uric trong máu cao, thường có các cục u ở ngón - gọi là typhi - thường gặp nhất là ngón chân cái.
Từ trước đến nay, một số người cho rằng chất các chất protein, các chất có thể tạo ra acid uric, là nguyên nhân gây ra gout (vì acid uric thường tăng ở người bị bệnh gout.)
Một nghiên cứu trên 47,150 người đàn ông trong vòng 12 năm, đăng trên tạp chí the New England Journal of Medicine, số ngày 11 Tháng Ba năm 2004, đã cung cấp các bằng chứng (chứ không phải chỉ suy luận) về sự liên quan của các thức ăn uống với căn bệnh này.
Theo đó thì thịt và đồ biển, nhất là các loại thịt bò, heo, cừu, làm tăng tỉ lệ bị gout. Ngược lại, sữa và các sản phẩm từ sữa, lại làm giảm tỉ lệ bị gout. Trái với nhiều suy luận trước đây, các loại rau có chứa purine và chất đạm nói chung không làm tăng tỉ lệ bị gout.
Tuy nghiên cứu này, chỉ được thực hiện trên đàn ông, các nhà nghiên cứu cho rằng kết quả của nghiên cứu này cũng có thể được áp dụng trên phụ nữ.
Người ta đang tiến hành các nghiên cứu kế tiếp để xem các thức ăn trên có tác động thế nào đến các đợt tấn công cấp tính (acute attacks) trên những người đã bị bệnh gout.
THỂ DỤC CÓ THỂ GIÚP TRỊ BỆNH NGHẼN ÐỘNG MẠCH TIM
Ðó là kết quả của một nghiên cứu nhỏ được đăng trên tạp chí của Hội Tim Hoa Kỳ Circulation, số ngày 9 Tháng Ba năm 2004.
Nghiên cứu được thực hiện trên 101 ông tuổi 70 trở xuống với bệnh nghẽn mạch vành tim ổn định (stable Coronary Artery Disease) và hẹp ít nhất 75% của một động mạch vành tim (tức là các động mạch mang máu đến nuôi trái tim).
Các bệnh nhân đã được chọn một cách ngẫu nhiên để hoặc là được huấn luyện thể dục (exercise training) hoặc là được thông tim và đặt nẹp thông để giữ mạch tim khỏi bị nghẹt trở lại (PCI with stenting). Các bệnh nhân vừa mới bị nhồi máu cơ tim, suy tim với sức bóp của tim dưới 40%, đã từng được thông tim hoặc nối mạch tim trước đây (history of coronary bypass surgery and/or previous PCI - percutanuous intervention), đã không được tham gia vào nghiên cứu này - vì nguy hiểm cho bệnh nhân.
Sự huấn luyện thể dục bao gồm đạp xe tại chỗ (stationary bicycling) sáu lần mỗi ngày, mỗi lần 10 phút trong vòng hai tuần khi ở trong bệnh viện, sau đó bệnh nhân được xuất viện và được khuyên đạp xe 20 phút mỗi ngày với nhịp tim nhanh đến mức đã được xác định khi tập trong bệnh viện, và mỗi tuần tham gia một buổi tập thể dục nhịp điệu theo nhóm kéo dài 60 phút.
Sau một năm, 88 phần trăm của nhóm thể dục và 70 phần trăm của nhóm thông tim không bị nhồi máu cơ tim hoặc các biến cố tim khác. Các bệnh nhân không bị biến cố tim này, được chụp hình động mạch tim, và kết quả cho thấy nhóm tập thể dục có mức nghẽn mạch tim cải thiện hơn nhóm được thông tim một cách đáng kể.
Các triệu chứng đã cải thiện một cách đáng kể trong cả hai nhóm, nhưng sức chịu đựng thể dục (exercise tolerance) đã cải thiện 20 phần trăm ở nhóm tập thể dục và không cải thiện ở nhóm thông tim. Mức thu nhận dưỡng khí của tim (oxygen uptake) tốt hơn 16 phần trăm ở nhóm tập thể dục.
Các tác giả kết luận, huấn luyện thể dục có hiệu quả trong việc cải thiện các triệu chứng bệnh nghẽn mạch tim, và việc kết hợp thể dục với các điều trị y khoa, nên được cân nhắc như là một chọn lựa (option) cho một số bệnh nhân.
Theo các tác giả, thông tim - PCI - sẽ vẫn là phương pháp điều trị được chọn lựa (therapy-of-choice), nhưng nó nên được kếp hợp với sự thay đổi về lối sống, bao gồm tăng cường vận động thể lực. Thông tim mà không kết hợp với các thay đổi về lối sống nên được coi như là chiến lược điều trị không tối ưu (suboptimal therapeutic strategy).
Nghiên cứu này được sự bảo trợ bởi hãng thuốc Aventis.
Người dẫn đầu nghiên cứu này cho rằng, nghiên cứu này còn quá nhỏ để đưa ra các khuyến cáo tổng quát, nhưng nó gợi ý rằng các bệnh nhân thông tim có thể giảm bớt được các triệu chứng với thể dục vừa sức. Hơn nữa, những người dùng thời gian rảnh rỗi để tập thể dục, sẽ ít bị các biến cố tim mạch hơn.

Ngồi đúng cách để tránh bệnh tật
Yến Tuyết

Bạn không cần phải là một người tài xế lái xe truck, trải qua hàng mấy trăm cây số đường dài trong nhiều giờ liên tục, hay làm công việc lao động, bạn mới bị đau lưng hay bị thương. Thật vậy, việc ngồi không đúng cách có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe của bạn và riêng tôi thì có kinh nghiệm đau thương về chuyện này đến nỗi phải đi giải phẫu lưng mới tìm lại được đời sống bình thường. Sau đây là một bài viết của ký giả Brenda Kearns hướng dẫn việc làm sao tránh bệnh tật bằng cách chọn ghế ngồi, sử dụng điện thoại... nghĩa là bất cứ một hoạt động nào đòi hỏi những cử động liên tục và lặp đi lặp lại nhiều lần trong một thời gian dài.
Có nhiều người ngạc nhiên vì cho rằng công việc làm của họ bao gồm ít cử động, thí dụ như ngồi sử dụng máy computer không thôi, mà lại có thể gây ra những đau đớn khủng khiếp như vậy. Họ không ngờ rằng vì không để ý đến việc ngồi, đứng hay cầm giữ cho đúng cách nên các cơ bắp thịt, thớ gân, dây chằng và khớp xương trong cơ thể họ bị sưng lên.
Dĩ nhiên, nhờ các tiến bộ của y khoa, những đau đớn liên quan đến bắp thịt ở trong cơ thể của chúng ta đang được chữa trị một cách hiệu quả. Catherine A. Compito, M.D., bác sĩ chuyên khoa về tay chân thuộc trường Columbia Presbyterian Eastside ở NewYork City nói: “Nếu bạn thay đổi một vài thói quen trong đời sống, bạn sẽ đề phòng được việc bị thương một lần nữa trong tương lai”. Dầu sao, trước hết bạn cần tìm xem mình đã làm cái gì sai nên mới bị thương như vậy.
ÐAU CỔ VÀ VAI
Nguyên nhân: Cái điện thoại. Nếu bạn luôn luôn kẹp cái điện thoại giữa lỗ tai và vai (hình ảnh quen thuộc của việc dùng điện thoại không giây trong khi đang rửa chén chẳng hạn), sự căng thẳng của cơ cổ có thể gây ra việc cổ bị cứng và đau. Andrew M. Casden, M.D., giám đốc của cơ quan Spinr Institute at Beth Isreal Medical Center ở NewYork City giải thích rằng những triệu chứng nói trên đưa đến những đau nhức của cơ thể trong thời gian tiếp theo đó. Ngoài ra, việc dùng một cái ghế không tốt hay ngồi không đúng cách khi làm việc cũng gây ra những đau đớn như hành động nói chuyện điện thoại vừa kể.
Cách chữa trị: Mục đích đầu tiên của bạn là phải làm giảm việc bị sưng. Hãy dùng một bịch nước đá (ice pack) chườm lên chỗ đau mỗi ngày từ hai đến ba lần, mỗi lần lâu khoảng 20 phút, trong thời gian một tuần lễ. Rồi bắt đầu một chương trình thể dục nhẹ nhàng. Một cuộc tìm hiểu mới đây cho thấy là nếu bạn tập thể dục ba lần trong một tuần, bạn sẽ thấy dễ chịu và bớt đau.
Ðề phòng: Hãy dùng headset hay cầm điện thoại nơi tay khi nói chuyện chứ đừng kẹp vào vai. Còn nếu chọn ghế ngồi thì nên chọn ghế có chỗ gác tay. Bác sĩ Casden nhấn mạnh là với loại ghế có chỗ gác tay này, chúng sẽ giúp bạn giảm bớt sự căng thẳng của các cơ ở cổ và bả vai. Bên cạnh đó nên nhớ đổi vị thế hay động tác sau mỗi 20 phút.
ÐAU LƯNG
Nguyên nhân: Ngồi suốt một thời gian lâu dài, nhất là trong một vị thế không đúng cách (ngồi xiên qua một bên, tréo chân...) Bác sĩ MichaelD. Osborne M.D., chuyên viên về y khoa thể lý và phục hồi ở Mayo Clinic thuộc tỉnh Jacksonville, Florida nói rằng khi ngồi như vậy bạn sẽ đặt sức nặng lên trên dĩa sụn phía dưới (lower back disc) khiến lưng bị đau nhức.
Cách chữa trị: Tắm bằng nước nóng giúp làm thư giãn cơ bắp thịt và làm cho máu chảy vào các tế bào. Tuy nhiên bạn cũng cần thư giãn sự căng cứng bằng cách tập thể dục chân. Bác sĩ Osbone đề nghị là mỗi ngày bạn nên đi bộ ít nhất là 20 phút, hay là tập những động tác thể dục giản dị. Theo ông, trong trường hợp người nào quá mập, việc đi bộ cũng giúp họ xuống cân và cũng giảm bớt sự căng cứng của các cơ ở lưng. Ngoài ra, tập thể dục cũng làm cho bạn cảm thấy phấn khởi và điều này cũng làm bớt đau nữa.
Ðề phòng: Sự kéo giãn (stretches) dùng để chữa bịnh nhức lưng có thể giúp đề phòng chứng đau lưng nữa. Bạn cần phải tạo cho những cơ bắp thịt ở bụng cứng lại bởi vì chúng càng mạnh chừng nào thì bạn sẽ đỡ đau lưng chừng ấy. Ðiều quan trọng là làm sao bạn ngồi cho đúng cách trong ghế làm việc của mình. Lý tưởng nhất là khi ngồi lưng bạn phải thẳng đứng, bàn chân thì nằm sát trên mặt đất (những người chân ngắn nên có một ghế gác chân nhỏ), phần đùi trên thì song song với mặt đất và đầu thì thẳng với cột xương sống. Nếu việc điều chỉnh ghế hay chêm thêm gối đằng sau lưng không giúp bạn ngồi được như nói trên thì bạn nên đầu tư vào một cái ghế được chế tạo với công dụng như vậy (ergonomic). Ngoài ra, bạn nên đứng dậy đi lại sau mỗi nửa tiếng ngồi trong ghế.
ÐAU BÀN TAY VÀ CÁNH TAY
Nguyên nhân: Từ ngày bắt đầu sử dụng máy computer, chúng ta bắt đầu nghe nhiều đến nhóm chữ “carpal tunnel syndrome”: Một giây thần kinh trong cổ tay bị sưng lên do việc đè nén. Những tổn thương gây ra do sự lặp đi lặp lại một cử động như carpal tunnel cũng xảy ra ở nhiều nơi khác của cánh tay và khớp xương bàn tay.
Trong khi những chuyên viên tiếp tục đổ lỗi cho các chiếc keyboard kém chất lượng là lý do đưa đến chứng bệnh này thì gần đây, một cuộc tìm hiểu cho thấy chính con chuột (computer mouse) mới là nguyên nhân. Bác sĩ Compito nói rằng việc di chuyển cũng như bấm vào con chuột là một cử động lặp đi lặp lại liên tục và lâu dài, đưa đến việc đau nhức; nhất là khi cánh tay của bạn đang ở trong một vị thế không thuận tiện.
Cách chữa trị: Bất cứ khi bạn đang làm việc ở nhà hay ở sở làm, nhớ ngừng lại thường xuyên (ít nhất là mỗi giờ một lần) và xoa bóp bàn tay, cánh tay và vai của bạn. Sự ngưng nghỉ thường xuyên sẽ giúp các bắp thịt được thư giãn và làm giảm đau, cũng như phòng ngừa việc đau nhức không xảy ra lần nữa. Ngoài ra, nên hỏi bác sĩ gia đình để được giới thiệu đến một chuyên viên về thể lý trị liệu (physical Therapist). Bác sĩ Compito nói rằng bạn chỉ cần một lần gặp gỡ để được người chuyên môn hướng dẫn phương pháp làm việc ở sở làm và ở nhà, sao cho giảm thiểu những căng thẳng và giúp cho vết thương chóng lành.
Ðề phòng: May mắn thay, gần đây người ta đã chế tạo những con chuột không có giây (wireless computer mice), cũng như optical mice (dùng laser thay vì dùng trái banh tròn), do đó người sử dụng computer cũng tránh được việc những cơ bắp thịt ở tay bị thương.
Bạn nên để con chuột ở gần keyboard của bạn chừng nào tốt chừng đó (Bạn không bao giờ dùng phần trên của thân hình để với quá xa). Bạn cũng nên điều chỉnh bề cao của keyboard sao cho cổ tay của bạn ở vị thế trung bình. Nên nhớ rằng, tất cả những động tác nào được lặp đi lặp lại thí dụ như ủi áo quần, đan thêu, hay ngay cả việc mang xách tay quá nặng... cũng đều có thể khiến cho các cơ bắp bị sưng lên và bị đau đớn.
KHI NÀO THÌ BẠN CẦN PHẢI ÐI GẶP BÁC SĨ?
Với một chương trình tại gia và những động tác thể dụng nhẹ nhàng, bạn có thể tự mình tạm giảm thiểu hay đề phòng việc các bắp thịt trong cơ thể bị sưng hay bị thương. Tuy nhiên, nếu cơn đau nhức kéo dài hơn bốn tuần lễ và không hề thuyên giảm, bạn cần phải đi khám bác sĩ. Ngoài ra, bên cạnh bị đau nhức, nếu bạn có những triệu chứng như sau thì bạn phải đi gặp bác sĩ hay đi đến phòng cấp cứu của bệnh viện ngay tức khắc:
1/ Bị tê cứng hay nhoi nhói trong cánh tay hay chân.
2/ Chân hay tay như bị yếu đi.
3/ Không điều khiển được việc tiêu, tiểu.
Những dấu hiệu trên đây có thể cho biết là có sự đè nén giây thần kinh trong cột xương sống hay một vấn đề bệnh lý nào quan trọng khác.

(Viết theo Good Housekeeping 2004)